Vals de Mena

 
     
 

Todo o val da conca do río Cadagua, da nome a tódolos vals de Mena. Os asentamentos humans nesta zona (conca do Cadagua) corresponden a núcleos dispersos con edificacións individuais que constituien unha unidade autosuficiente, formada por unha casa principal e unha serie de construccións auxiliares. En moitos casos, cercado todo elo con parede de pedra donde entran o horte e o leñeiro.
Non sigue un estilo de casa homoxénea coma ocurre nos vals de Angulo, Tudela, Ordunte...
Consévanse mostras de entramado de madeira en varias edificacións (Villasuso, Villasana, Leciñana, Concejero...).


A tipoloxía da casa de Villasana de Mena merece unha mención aparte.

Villasana, dende o ano 1260 ata os nosos días, non deixou descansa-la histotia.

No século XIII otórgaselle a categoría de Villa,  tíduo que ainda sustenta. Ao mesmo tempo se lle concede o fuero de Logroño, ao igoal que a Valmaseda (Vizcaya).

A maioria das vilas contan cún trazado urbanistico moi similar e caracteristico. Fórmanse ruas, sempre tres e paralelas. A rua maior ou do medio e duas laterais. A vida social e económica xira en torno a esas ruas anque a que cobra máis vida sempre é a central.

Polo xeral, as vilas fortifícanse.


O casco antergo de Villasana centrase na rua do Medio, a Bajera e maila Encimera. As casas están pegadas unhas a outras e a certos metros hai un cantón para comunicar unhas ruas cas ruas paralelas. Algunhas das casas conservan o entramado de madeira e balcóns que abarcan toda a fachada.

Unha edificación moi singular é a “casa barco” ou “casa fuelle”, a pioneira na rua El Medio e o edificio emblemético da vila.

   


O VAL DE ANGULO
naceu e medrou gracias a ser un lugar de paso ente a zona alavesa e a meseta. Velahí, que seus habitantes se fixeran arrieros e se dedicasen ao transporte. Ainda hose, se pode facer “ o porto dos arrieros “ senda inhóspita que sube o porto de Angulo.

As suas casas conservan a tipoloxía da socarreña nas suas fachadas. Un pequeno furado na fachada da casa donde se metia o carro e tódolos artiluxios relacionados coa arrieria.

O val de Angulo cos seus sete barrios, seus poucos habitantes, moita vexetación, auga que soa e se deixa ver nas suas cascadas, casas escondidas entre os árbores e a Peña coma telón de fondo, convírteno nún paisaxe singular e deficil de superar.
 

O VAL DE AYEGA e un val distinto a tódolos demáis meneses. Moi pechado entre montes e tendo o verde intenso dos prados coma protagonista, suas pequenas vilas pasan desapercibidas por duas razóns: son poucas e suas casas están todas arremoiñadas.

Antuñano, Arza, San Pelayo, Orrantia e os barrios de Las Arenas, La Azuela (abandoado) e Tramarría (abandoado).



 


O VAL DE ORDUNTE
. O boceto do val de Ordunte dibuxouse pensando no seu rio Ordunte. Practicamente tódalas vilas están a sua beira.

O barrio de Sobreviñas, que vive un pouco alonxado do rio conserva varias casas coa solana típica cántabra, orientada ao sol de mediodía. Esto debese a proximidade con terras cántabras, xa que soio hai que pasa-los montes Ordunte e se entra en Cantabria. A pedra das casas orduntesas é arenisca coma toda a conca do seu río e os solos do cordón montañoso de Ordunte.
 

 

O VAL DE TUDELA é unha mostra clara da influenza de nosos veciños, os vascos. O caserío aparece en tódolos núcleos. Sen as grandes dimensións do caserío vasco pero coa mesma tipoloxía: teitos a duas aguas e na fachada principal, a solana protexida por un salinte no aleiro.

O texido urbán de Tudela é discontinuo anque o trazado edificase na maioria dos casos aproveitando a pendente da ladeira (Santa María, Araduenga, Luengas, Santa Olaja). Outras arredor dunha praza como Santiago, Berrandulez.

Artieta, Valluerca e Ciella viven na cúspide dunha revilla.

Ver Arquitectura popular

 
 

Volver a la página principal